viernes, 24 de noviembre de 2017

HIZKUNTZAK EZ DIRA ESKOLAN BAKARRIK IKASTEN - ERA - eranafarroa.eus




BELAUNALDI  BERRIEN  AUKERA
ERA - eranafarroa.eus ( Web orri berria)


Eskolaz eta familiaz kanpo euskaraz aritzeko aukerak izatearen garrantzia




20/11/2017


Euskarazko hezkuntza eredua eta familian euskara harreman hizkuntza izatea oso garrantzitsuak dira seme-alabak euskaraz hazi eta hezteko. Baina ezin dugu ahaztu eremu horietatik kanpo ere aukerak eskaini behar zaizkiela ikas-prozesua osatzeko eta hizkuntzaren erregistro informala ikasteko nahiz praktikatzeko. Familiatik aukera eman behar diegu hori guztia euskaraz egiteko, eskaintzen diren eskolaz kanpoko jardueretan izena-emanez, (ludotekak, kirola, musika eskola, ikastaroak…) edota telebista edo kultur eskaintzaren bidez (ipuinak, musika, liburuak, jolasak…).
Seme-alaben garapenean eskola funtsezkoa da, baina bertan  esna dauden orduen % 15 besterik ez dute ematen. Hortaz, familien esku gelditzen den gainerako % 85 horretan seme-alabei euskara entzuteko eta praktikatzeko ahalik eta aukera gehien ematea, betiere eremu ludikoan eta aisialdi giroan, eskolako esparrutik kanpo.
Hainbat adituren arabera, hizkuntzak ez dira eskolan bakarrik ikasten; bizitzan ikasten dira, kalean, parkean eta beste hainbat toki eta egoeratan. Hizkuntza batek dituen erregistro guztiak barneratzeko, ez da aski eskolan ematen duten denbora. Haurrek tresnak behar dituzte eskolako edukiak behar bezala barneratzeko, baita beren sentimenduak (poza, haserrea, umorea…) euskaraz ere erosotasunez komunikatzeko adinkideekin ari diren bitartean eta erregistro informalago batean.
Garrantzitsua da, beraz, familiek seme-alabei etxean nahiz denbora librean euskaraz aritzeko ahalik eta aukera gehien eskaintzea.
ERA gurasoentzako informazioaren ataria da, seme-alabek euskararekin duten harremana handiagoa izan dadin baliabideak eskaintzen dituena. Adibidez, atal honetan euskarazko marrazki bizidunak ikus daitezke; beste honetan haur-kantak entzun daitezke; eta honetan Nafarroako hainbat herri eta eskualdetan 12 urte bitarteko haurrentzako dagoen euskarazko aisialdi eskaintza ikus daiteke.














jueves, 9 de noviembre de 2017

BOST MINUTUKO IKASTAROA
Euskararen Erabilera Sustatzeko Plana
Kultura eta Hizkuntza Politika Saila

Euskara hobetzen

1.      -tzean, -tzerakoan, -takoan

Sarritan gaizki erabiltzen ditugu atzizki hauek, eta ez dakigu bereizten  “Atea zabaltzerakoan ikusi dut eta atea zabaltzeanikusi dut”.
Ea adibide honekin betiko ikasten dugun bereizten:
Atea zabalTZERAKOAN ikusi dut . Zabaltzera joan denean (aurretik).
Atea zabalTZEAN ikusi dut. Zabaldu duen momentuan (aldi berean).
Atea zabalduTAKOAN ikusi dut. Zabaldu ondoren.
Ariketa. Bikote bakoitzetik esaldi bat aukeratu behar dugu:
1.    Ama etortzean hasiko gara bazkaltzen
2.    Ama etortzerakoan hasiko gara bazkaltzen.
3.    Txiletik itzultzean, albiste onak ekarri zituen.
4.    Txiletik itzultzerakoan, albiste onak ekarri zituen.
5.    Jendaurrean hitz egitean, ozen eta garbi ahoskatu behar dira hitzak.
6.    Jendaurrean hitz egiterakoan, ozen eta garbi ahoskatu behar dira hitzak.

Erantzun zuzenak:  1, 3, 5.

Bertsoa


Bakarkakoan aho zabalik utzi zituen ditu entzuleak atzo Irunen Maialen Lujanbiok, «gizona eta andrea» denaren azaletik kantatuta:

«Dena ondo zihoan, argia piztu den arte», zen gaia kartzelakoan. Parrandan ibili ostean, beste pertsona batekin haren etxera joan eta biluzi egin zen aurreneko bertsoan Lujanbio, «nere gerrira begira zaude/ ez naiz uste zenduena» amaituz. Bigarrenean are gehiago deskribatu zuen ordura artekoa, eta amaieran kontatu zuen argia piztutakoan zergatik okertu zen egoera: «eta hau ta hura naiz, hartzen ari naiz/ zenbait botika hormona/ gizona eta andrea nauzu/ ez andrea ez gizona/ nere inon ez egon nahia ote/ da zure ezinegona?».

Hirugarren bertsoan, berriz, borobiltzen asmatu zuen:

Gizarte honen estereotipo

ta gizarte honen usteen

tranpan zu ari zara erortzen

eta hori ez dizut uzten

zuk badakizu nola zizelka

eta marraztu gaituzten

ze inporta du gaur ari banaiz

zure aurrean biluzten

eta nerori ni neu naizena

hori bakarrik gorpuzten

nere gerripe zintzilikako

desira ari da puzten

itzali zazu argia eta

utzi gorputzari pizten